ประวัติองค์กร

ทำไมต้องประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพ

เทคโนโลยีและนโยบายนับเป็นองค์ประกอบสำคัญของระบบสุขภาพ อย่างไรก็ตามเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพมีความหลากหลาย มีการพัฒนาและเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา โดยขึ้นกับบริบททางสังคม เศรษฐกิจและการเมือง เทคโนโลยีหรือนโยบายที่ใช้ได้ผลดีในสถานที่หนึ่งอาจไม่เหมาะสำหรับอีกสถานที่หนึ่ง ประกอบกับทรัพยากรในระบบสุขภาพมีจำกัดจึงต้องพิจารณาเลือกใช้เฉพาะเทคโนโลยีและนโยบายที่เหมาะสม การประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพ หมายถึงการศึกษาผลกระทบด้านบวกและลบที่เกิดขึ้นหรืออาจเกิดขึ้นจากการใช้เทคโนโลยีหรือนโยบายทั้งในปัจจุบันและอนาคต ซึ่งผลกระทบที่พิจารณาอาจรวมถึงผลกระทบด้านสุขภาพ เศรษฐกิจ สังคมและจริยธรรม ข้อมูลเหล่านี้จะช่วยผู้บริหารประกอบการตัดสินใจสำหรับลงทุนหรือจัดสรรทรัพยากรในระบบสุขภาพให้วางอยู่บนหลักฐานข้อมูลเชิงประจักษ์  ซึ่งจะส่งเสริมให้ประชาชนและกลุ่มผลประโยชน์ต่าง ๆ ในสังคมสามารถตรวจสอบ และวิพากษ์การบริหารทรัพยากรสาธารณะได้อย่างถูกต้อง เกิดความโปร่งใส

จากประโยชน์ดังกล่าว ปัจจุบันหลายประเทศทั่วโลกได้จัดตั้งหน่วยงานเพื่อทำหน้าที่ประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพ เช่น Pharmaceutical Benefits Advisory Committee (PBAC) ของประเทศออสเตรเลีย National Institute for Health and Clinical Excellence (NICE) ของประเทศอังกฤษและเวลส์ และ Health Insurance Review Agency (HIRA) ของสาธารณรัฐเกาหลี เพื่อใช้ประโยชน์จากการประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพสำหรับการวางแผนพัฒนาทรัพยากรและบุคลากร หรือเจรจาต่อรองกับบริษัทผู้ผลิตเทคโนโลยี ทำให้ประชาชนในประเทศเหล่านั้นเข้าถึงเทคโนโลยีรวมทั้งบริการสุขภาพในราคาที่เหมาะสมและทั่วถึง
ในทางตรงกันข้าม สังคมที่ขาดระบบประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพอย่างมีประสิทธิภาพ ประชาชนก็จะสูญเสียโอกาสในการได้รับประโยชน์จากยา เทคโนโลยี และ/หรือนโยบายด้านสุขภาพอย่างทันท่วงที ซึ่งหมายถึง การสูญเสียโอกาสในการช่วยชีวิตหรือแก้ไขภาวะความเจ็บป่วยของประชาชนจำนวนมาก การมีระบบประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพที่ดีย่อมเปิดโอกาสให้ประชาชนในประเทศนั้น ๆ สามารถเข้าถึงเทคโนโลยีด้านสุขภาพชนิดใหม่ที่เพิ่งคิดค้นได้รวดเร็วขึ้นกว่าที่จะปล่อยให้เป็นไปตามครรลอง ซึ่งหมายถึงต้องใช้เวลานานกว่าเทคโนโลยีหรือนโยบายใหม่ ๆ จะได้รับการยอมรับอย่างแพร่หลาย

มาทำความรู้จัก HITAP

ในอดีต ประเทศไทยขาดปัจจัยที่เอื้ออำนวยให้เกิดการใช้ประโยชน์จากผลการประเมินเทคโนโลยีด้านสุขภาพอย่างเป็นรูปธรรมและมีประสิทธิภาพ ซึ่งเกิดจากสาเหตุสำคัญหลายประการ เช่น 1.นักวิจัยที่ทำการศึกษาด้านการประเมินเทคโนโลยีด้านสุขภาพมีจำนวนไม่มาก ซึ่งนักวิจัยเหล่านี้มักสนใจประเมินเทคโนโลยีหรือนโยบายทางด้านสุขภาพเพียงบางเรื่อง เช่น ยาหรือเครื่องมือแพทย์บางประเภท อีกทั้งนักวิจัยเหล่านี้มักเลือกทำวิจัยเพื่อสนองความสนใจของตนเองหรือสนองประโยชน์ของผู้ให้ทุนวิจัย ส่งผลให้ผลการศึกษาไม่สามารถนำไปใช้เพื่อสนองความต้องการที่แท้จริงของสังคม 2.นักวิจัยยังทำงานแบบแยกส่วน ขาดเครือข่ายเชื่อมโยงระหว่างนักวิจัยกลุ่มต่าง ๆ ซึ่งนอกจากจะส่งผลให้ไม่สามารถร่วมกันทำงานใหญ่ในระดับชาติแล้ว ยังทำให้ขาดกลไกในการบริหารจัดการองค์ความรู้เพื่อนำไปใช้ในการกำหนดนโยบายและภาคปฏิบัติหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง 3. ประชาชนยังขาดความรู้และความเข้าใจที่เกี่ยวข้องกับการประเมินเทคโนโลยีด้านสุขภาพ ทำให้มองไม่เห็นความสำคัญหรือไม่สามารถนำผลการประเมินไปใช้ได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม

จากสถานการณ์ที่กล่าวข้างต้น โครงการประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพ (Health Intervention and Technology Assessment Program หรือ HITAP) จึงได้รับการก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ.2550 เพื่อเป็นหน่วยงานที่ไม่แสวงหากำไร มีภารกิจหลักด้านการประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพโดยครอบคลุมยา เครื่องมือแพทย์ หัตถการ มาตรการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคทั้งส่วนบุคคลและสังคม รวมถึงนโยบายสาธารณะอื่น ๆ ที่มีผลกระทบต่อสุขภาพ

การพัฒนาระบบประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพสำหรับประเทศไทย

จุดมุ่งหมายสูงสุดในการดำเนินงานของ HITAP ได้แก่ การที่สังคมไทย ‘มี’ ‘เข้าถึง’ และ ‘ใช้’ เทคโนโลยีด้านสุขภาพที่เหมาะสม การที่จะบรรลุจุดมุ่งหมายดังกล่าวได้นั้น จำเป็นต้องมีระบบ กระบวนการและหลักเกณฑ์สำหรับการประเมินเทคโนโลยีอย่างมีประสิทธิภาพและโปร่งใสโดยใช้ระเบียบวิจัยที่มีคุณภาพมาตรฐานระดับสากล นอกจากนี้ ยังต้องมีการเผยแพร่ผลการประเมินไปสู่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียกลุ่มต่าง ๆ รวมทั้งผู้กำหนดนโยบาย ผู้ประกอบวิชาชีพ/บุคลากรด้านสุขภาพ และประชาชนทั่วไป เพื่อให้นำผลการประเมินไปใช้ประกอบการตัดสินใจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ใช้ประโยชน์จากข้อมูลและหลักฐานที่ได้จากการประเมิน เช่น ประสิทธิผล ความปลอดภัย คุณภาพ ประสิทธิภาพและความจำเป็นของการมีและใช้เทคโนโลยีแต่ละชนิด ทั้งนี้ จะต้องมีการพัฒนาระบบและกลไกการประเมินเพื่อสนับสนุนให้เกิดการคัดเลือก จัดหา และบริหารจัดการเทคโนโลยี รวมถึงการกำหนดนโยบายด้านสุขภาพอย่างเหมาะสม