Policy Brief
Policy Brief ฉบับที่ 222
22 ตุลาคม 2568
ศึกษาความเหลื่อมล้ำทางสุขภาพด้วย Distributional Cost-Effectiveness Analysis (DCEA): ย้อนเวลาส่องผลกระทบความเสมอภาคของนโยบายบำบัดทดแทนไตในประเทศไทย
จำนวนเข้าชม
45
แชร์ Policy Brief นี้
รายละเอียดเพิ่มเติม
งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง
PDF
รายละเอียดเพิ่มเติม
- การศึกษานี้เป็นการประเมินความคุ้มค่าด้วยวิธี Distributional Cost-Effectiveness Analysis (DCEA) ครั้งแรกของประเทศไทย ซึ่งแสดงให้เห็นว่าแนวคิดด้าน “ความเสมอภาค (equity)” สามารถนำมาผสานเข้ากับการประเมินความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ (economic evaluation) ได้จริง โดยใช้กรณีศึกษาการบำบัดทดแทนไตด้วยการล้างไตทางช่องท้อง (peritoneal dialysis: PD) และการฟอกเลือด (hemodialysis: HD) ในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้าย (end-stage renal disease: ESRD) ซึ่งต่อยอดจากงานศึกษาความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์โดย ยศ ตีระวัฒนานนท์ และคณะ (พ.ศ. 2550) ที่เป็นหลักฐานเชิงนโยบายสำคัญของนโยบายล้างไตทางช่องท้องเป็นทางเลือกแรก (PD-first) ภายใต้ระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า
- DCEA ต้องอาศัยข้อมูลที่เชื่อมโยงด้านคลินิก ต้นทุน เข้ากับข้อมูลด้านความไม่เสมอภาค เช่น เศรษฐานะ ภูมิลำเนา เพศ หรือปัจจัยทางสังคมอื่น ๆ ซึ่งเป็นความท้าทายสำคัญในการพัฒนาหลักฐานด้านความเสมอภาคด้านสุขภาพ (health equity) เพื่อใช้ประกอบและสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบาย ทั้งนี้ การพัฒนาและใช้ประโยชน์จาก DCEA จำเป็นต้องได้รับความร่วมมือจากหลายภาคส่วน ทั้งหน่วยงานรัฐ สถาบันวิจัย และหน่วยบริการสุขภาพ เพื่อให้มีข้อมูลที่เพียงพอและเชื่อมโยงได้อย่างเป็นระบบ
- ผลลัพธ์จากการประเมิน DCEA ในการบำบัดทดแทนไตชี้ว่า “PD-first” เป็นทางเลือกที่คุ้มค่ากว่าและลดความเหลื่อมลํ้าเมื่อเทียบกับ “HD-first” โดย PD-first ให้ผลลัพธ์ทางสุขภาพที่ดีกว่าในภาพรวม และมีความเสมอภาคมากกว่า งานวิจัยนี้สะท้อนให้เห็นว่า การบูรณาการ “มิติความไม่เสมอภาค” เข้ากับการประเมินความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ เป็นแนวทางสำคัญในการพัฒนานโยบายสุขภาพที่ทั้ง “คุ้มค่า” และ “เป็นธรรม”
