ข่าวสาร

EE Training ก้าวสู่ครั้งที่ 21: เสริมทักษะด้านเศรษฐศาสตร์สาธารณสุข พร้อมเปิดมุมมองการออกแบบนโยบายสุขภาพ

จำนวนเข้าชม

35
แชร์ข่าวสารนี้

เมื่อวันที่ 26–30 ตุลาคม และ 12 พฤศจิกายน 2569 มูลนิธิเพื่อการประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพ (HITAP) จัดการอบรมการประเมินความคุ้มค่าทางการแพทย์และสาธารณสุข (Economic Evaluation Training: EE Training) ครั้งที่ 21 เพื่อพัฒนาความรู้และทักษะด้านเศรษฐศาสตร์สาธารณสุขอย่างรอบด้าน ตั้งแต่การทำความเข้าใจหลักการประเมินความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ การฝึกวิเคราะห์และประยุกต์ใช้ ไปจนถึงการนำหลักฐานไปประกอบการตัดสินใจเชิงนโยบายสุขภาพ

การอบรมประกอบด้วย 3 หลักสูตร ได้แก่ หลักสูตรเบื้องต้น (Basic Course) ที่มุ่งสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับแนวคิดและหลักการประเมินความคุ้มค่าทางการแพทย์และสาธารณสุข และหลักสูตรขั้นสูง (Advanced Course) ที่เน้นการฝึกสร้างและวิเคราะห์แบบจำลองทางเศรษฐศาสตร์ เพื่อพัฒนาทักษะการประเมินความคุ้มค่าและการนำผลการศึกษาไปประยุกต์ใช้ในทางปฏิบัติ

นอกจากนี้ ยังมีหลักสูตร HTA กับการขับเคลื่อนนโยบายสุขภาพ (HTA Drives Health Policy) ที่ชวนผู้เข้าร่วมมองบทบาทของหลักฐานทางวิชาการให้กว้างไปกว่าการประเมินความคุ้มค่า โดยทำความเข้าใจว่าการตัดสินใจและออกแบบนโยบายสุขภาพต้องคำนึงถึงปัจจัยหลายด้านที่เชื่อมโยงและส่งผลต่อกัน

ในช่วงบรรยายหัวข้อ “Beyond Economic Evaluation: From Evidence to Policy Decision-Making Through Systems Thinking” โดย รศ. ดร. นพ.บวรศม ลีระพันธ์ จากคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยากรได้ชวนผู้เข้าร่วมสำรวจแนวคิด Systems Thinking หรือการคิดเชิงระบบซึ่งประกอบไปด้วย “คิดครบ” “คิดลึก” และ “คิดยาว” ซึ่งหมายถึงการคิดอย่างรอบด้านมองให้เห็นภาพกว้าง คิดอย่างลึกซึ้งถึงต้นตอของปัญหา ตลอดจนคิดเผื่อถึงผลที่จะเกิดขึ้นในระยะยาว เพื่อทำความเข้าใจความซับซ้อนของปัญหานโยบาย และมองเห็นความสัมพันธ์ระหว่างองค์ประกอบต่าง ๆ ในระบบ ซึ่งอาจส่งผลต่อผลลัพธ์ของการตัดสินใจเชิงนโยบาย

อีกหนึ่งประเด็นสำคัญคือ การแก้ปัญหาที่ซับซ้อนต้องอาศัยมุมมองจากหลายฝ่าย โดย รศ. ดร. นพ.บวรศม ได้เปรียบเทียบว่า “ไม่มีใครสำคัญกว่าใคร ทุก ๆ คนเท่ากัน เพราะเราเป็นคนตาบอด ที่มองไม่เห็นช้างทั้งตัวเหมือนกัน ทุกคนมีเป็นส่วนสำคัญในการแก้ปัญหาซับซ้อนร่วมกัน” สะท้อนให้เห็นว่า ไม่มีฝ่ายใดมองเห็นปัญหาทั้งหมดได้เพียงลำพัง และแต่ละฝ่ายอาจมีมุมมองและข้อมูลที่แตกต่างกัน การเปิดรับและนำมุมมองที่แตกต่างกันนี้มาประกอบกันจึงช่วยให้เข้าใจปัญหาได้รอบด้าน และร่วมกันออกแบบแนวทางแก้ไขที่ตอบโจทย์ได้มากขึ้น

นอกจากการบรรยายแล้ว ผู้เข้าร่วมยังได้เล่นกิจกรรมจำลองการตัดสินใจด้านนโยบายการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ผ่านการเลือกมาตรการและสังเกตผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น กิจกรรมนี้ทำให้เห็นว่านโยบายต่าง ๆ สามารถส่งเสริมหรือส่งผลกระทบต่อกันได้อย่างไร รวมถึงผลลัพธ์ที่อาจแตกต่างไปจากสิ่งที่คาดการณ์ไว้ ก่อนร่วมกันถอดบทเรียนและเชื่อมโยงแนวคิดดังกล่าวกลับสู่การตัดสินใจด้านนโยบายสุขภาพและ HTA

ต่อมาในช่วงการเสวนา “คุยให้คิด–จากนโยบายไตสู่บทเรียนการออกแบบนโยบายสุขภาพ” ผู้ร่วมเสวนา ประกอบด้วย พญ.ลลิตยา กองคำ จากสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ศ. ดร. พญ.ปวีณา สุสัณฐิตพงษ์ จากสาขาวิชาโรคไต คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และคุณวิศิษฎ์ อนันต์สกุลวัฒน์ กรรมการผู้จัดการ บริษัท Fresenius Medical Care ได้แลกเปลี่ยนมุมมองจากกรณีศึกษานโยบายการบำบัดทดแทนไต โดยสะท้อนให้เห็นถึงความท้าทายในการออกแบบนโยบายระยะยาวที่ต้องอาศัยความร่วมมือจากผู้เกี่ยวข้องหลายภาคส่วน

ศ. ดร. พญ.ปวีณา ชวนมองอีกมิติหนึ่งของการดูแลผู้ป่วยโรคไต นั่นคือการสื่อสารข้อมูลสุขภาพให้ผู้ป่วยเข้าใจและนำไปปฏิบัติได้จริง โดยกล่าวว่า “เราต้องกลับมามองตัวเองว่าการสื่อสารของเรา เลกเชอร์ทีไรฟังไม่รู้เรื่อง จำกัดโปรตีนคืออะไร กินเกลือจำกัดหน่อยสิ แปลว่าอะไร มีนะคนไข้กินน้ำซุปแล้วเค็ม เลยเติมน้ำร้อนแล้วกินหมดเลยสองถ้วย เค็มเท่าเดิม กาแฟเย็นหวาน ๆ อย่ากินนะ อ๋อ มันละลายหมดแล้ว จืดมากแล้วหมอ…”

ตัวอย่างนี้สะท้อนให้เห็นว่า แม้บุคลากรทางการแพทย์จะให้คำแนะนำด้านสุขภาพอย่างถูกต้อง แต่หากผู้ป่วยไม่เข้าใจความหมายหรือไม่สามารถนำไปปรับใช้ได้ ก็อาจไม่เกิดผลตามที่คาดหวัง ประเด็นนี้จึงชี้ให้เห็นว่า การออกแบบนโยบายสุขภาพต้องคำนึงถึงประสบการณ์ ความเข้าใจ และความต้องการของผู้ป่วยควบคู่ไปกับหลักฐานทางวิชาการและการจัดสรรทรัพยากรด้วย

ช่วงสุดท้ายของการอบรม ผู้เข้าร่วมได้มีส่วนร่วมในกิจกรรม “Workshop การออกแบบนโยบายจำลองเสมือนจริง” นำโดย ดร. นพ.ยศ ตีระวัฒนานนท์ ผู้ช่วยเลขาธิการมูลนิธิและนักวิจัยอาวุโส HITAP พร้อมด้วยคณะนักวิจัยจาก HITAP โดยผู้เข้าร่วมแต่ละกลุ่มได้สวมบทบาทเป็นผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในระบบสุขภาพของประเทศที่สมมติขึ้น เช่น ผู้ป่วย นักวิจัย บุคลากรทางการแพทย์ และผู้กำหนดนโยบาย เพื่อระดมสมองในกลุ่มย่อย ร่วมกันวิเคราะห์ปัญหาและความท้าทายของบทบาทสมมติที่ได้รับตามปัจจัยของสถานการณ์ที่เปลี่ยนไป ก่อนร่วมกันตัดสินใจและออกแบบข้อเสนอแนะเชิงนโยบายการบำบัดทดแทนไตของประเทศตนเอง โดยใช้แนวคิด Systems Thinking ซึ่งเน้นหลักการการมองระบบสุขภาพอย่างรอบด้านและเชื่อมโยงทุกภาคส่วนเข้าด้วยกัน

การอบรม EE Training ครั้งที่ 21 จึงเป็นพื้นที่การเรียนรู้ที่เชื่อมโยงตั้งแต่การพัฒนาทักษะด้านการประเมินความคุ้มค่า การสร้างและวิเคราะห์แบบจำลองทางเศรษฐศาสตร์ ไปจนถึงการทำความเข้าใจปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการออกแบบและขับเคลื่อนนโยบายสุขภาพ เพื่อสนับสนุนการนำหลักฐานไปใช้ประกอบการตัดสินใจที่ตอบโจทย์ระบบสุขภาพและประชาชน