ทุนสนับสนุนจาก Wellcome Trust เตรียมขับเคลื่อนการคิดเชิงระบบ การกำกับดูแลปัญญาประดิษฐ์ (AI) และการนำข้อเสนอแนะจากการประเมินเทคโนโลยีด้านสุขภาพไปปรับใช้จริงทั่วเอเชียและแอฟริกา
กรุงเทพฯ, ประเทศไทย [20 พฤศจิกายน 2569] – มูลนิธิเพื่อการประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพ (HITAP) ประกาศเปิดตัวโครงการระยะเวลา 5 ปี ภายใต้การสนับสนุนของกองทุนเวลคัม (Wellcome Trust) เพื่อเสริมสร้างศักยภาพให้รัฐบาลในกลุ่มประเทศที่มีรายได้น้อยและปานกลาง (LMICs) สามารถตัดสินใจคัดเลือกมาตรการทางสุขภาพที่จะให้การสนับสนุนงบประมาณ และจัดสรรทรัพยากรด้านสุขภาพที่มีอยู่อย่างจำกัดให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด โครงการนี้มีชื่อว่า “Reimagining Health Technology Assessment for Impact: Smarter Decisions for Sustainable Health Systems” (พลิกโฉมการประเมินเทคโนโลยีด้านสุขภาพเพื่อสร้างผลลัพธ์ที่แท้จริง: การตัดสินใจที่ชาญฉลาดขึ้นเพื่อระบบสุขภาพที่ยั่งยืน — รหัสทุนสนับสนุน: 350197/Z/26/Z) โดยเริ่มรับทุนและดำเนินโครงการตั้งแต่ วันที่ 22 ตุลาคม 2569 ร่วมกับพันธมิตรจากประเทศไทย สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว (สปป.ลาว) อียิปต์ อินโดนีเซีย และแทนซาเนีย
ในหลายประเทศ การตัดสินใจว่า ยา วัคซีน และบริการสุขภาพใดบ้างที่จะเหมาะสมต่อการนำไปใช้เพื่อให้บริการแก่ประชาชนนั้น ต้องอาศัย “การประเมินเทคโนโลยีด้านสุขภาพ” (Health Technology Assessment: HTA) ซึ่งเป็นกระบวนการวิเคราะห์อย่างเป็นระบบและบูรณาการหลากหลายศาสตร์ เพื่อช่วยให้ภาครัฐสามารถชั่งน้ำหนักระหว่างประโยชน์ ความเสี่ยง และต้นทุนของมาตรการทางสุขภาพต่าง ๆ กระบวนการ HTA ช่วยสร้างหลักประกันว่าการใช้งบประมาณด้านสาธารณสุขจะสร้างผลลัพธ์ที่ดีที่สุดต่อสุขภาพของประชาชน พร้อมทั้งช่วยให้ผู้ป่วยที่จำเป็นต้องได้รับการรักษาสามารถเข้าถึงการรักษาที่มีประสิทธิผลได้ ท่ามกลางความมุ่งมั่นในการบรรลุเป้าหมายหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าอย่างยั่งยืน และการเปลี่ยนแปลงของบริบทโลกในปัจจุบัน จึงถือเป็นจังหวะเวลาสำคัญในการพลิกโฉมการประยุกต์ใช้ HTA ให้ก้าวทันความท้าทายใหม่ ๆ
โครงการนี้จะทำงานร่วมกับพันธมิตรจาก สปป.ลาว อียิปต์ อินโดนีเซีย และแทนซาเนีย โดยนำแนวคิด “การคิดเชิงระบบ” (Systems Thinking) มาประยุกต์ใช้เพื่อช่วยให้รัฐบาลสามารถรับมือกับปัญหาสุขภาพที่มีความซับซ้อนและเชื่อมโยงถึงกัน ซึ่งวิธีการประเมินแบบ HTA มาตรฐานเดิมไม่ได้ถูกออกแบบมาให้รองรับ พร้อมทั้งวิเคราะห์หาอุปสรรคที่ขัดขวางการนำข้อเสนอแนะจาก HTA ไปปฏิบัติ เพื่อลดช่องว่างระหว่าง “ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย” กับ “ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริง” นอกจากนี้ โครงการยังจะจัดตั้งคณะทำงานร่วมระดับนานาชาติเพื่อทำความเข้าใจและกำหนดทิศทางบทบาทของปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในระบบ HTA โดยมุ่งเน้นบริบทของกลุ่มประเทศที่มีรายได้น้อยและปานกลาง ตลอดจนพัฒนากรอบการกำกับดูแลการใช้ AI ในระดับสถาบันสำหรับระบบ HTA ซึ่งจะมีการนำไปทดสอบและปรับปรุงให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้นตลอดระยะเวลาของโครงการ
ในส่วนของการเสริมสร้างระบบนิเวศที่เอื้อต่อการนำหลักฐานเชิงประจักษ์ไปใช้ในการตัดสินใจด้านสุขภาพ โครงการนี้จะร่วมวางรากฐานระบบ HTA ใน สปป.ลาว โดยสนับสนุนหน่วยงานเพื่อหลักฐานและนโยบายสุขภาพ (Unit for Health Evidence and Policy: UHEP) ในการพัฒนากรอบการดำเนินงาน HTA ระดับชาติ เสริมสร้างขีดความสามารถระดับสถาบัน และสร้างบุคลากรผู้เชี่ยวชาญด้านเศรษฐศาสตร์สาธารณสุขในประเทศอย่างยั่งยืน ซึ่งรวมถึงการสนับสนุนการศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาให้แก่นักวิจัยชาวลาว ยิ่งไปกว่านั้น โครงการจะใช้กลไกความร่วมมือระดับภูมิภาค อาทิ เครือข่ายความร่วมมือเพื่อการวิจัยและประเมินผลนโยบายและมาตรการด้านสุขภาพ (Strengthening Active Partnerships for Policy and Health Intervention Research and Evaluation: SAPPHIRE) และพันธมิตรอื่น ๆ ในเอเชียและแอฟริกา เพื่อร่วมกันแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และจัดกิจกรรมพัฒนาศักยภาพอย่างเป็นระบบ
"ด้วยการสนับสนุนจาก Wellcome เรามีความยินดีเป็นอย่างยิ่งที่จะได้สานต่อการขับเคลื่อนให้ HTA มีความสอดคล้องกับบริบท สร้างความเชื่อมั่น และเกิดประโยชน์สูงสุดในการยกระดับสุขภาพของประชาชน การทำงานร่วมกับพันธมิตรทั่วเอเชียและแอฟริกาในครั้งนี้ เราจะได้ทดสอบแนวทางที่นำไปใช้ได้จริง ทั้งการคิดเชิงระบบและการใช้ AI อย่างมีความรับผิดชอบในบริบทของการกำหนดนโยบายจริง โครงการของเรานำโดย ดร.นพ.ยศ ตีระวัฒนานนท์, คุณ Saudamini Dabak, Dr. Siobhan Botwright และทีมงาน พร้อมอย่างยิ่งที่จะสนับสนุนพันธมิตรทุกภาคส่วนและแบ่งปันบทเรียนที่เราได้เรียนรู้สู่ประชาคมโลก"
รศ. ดร.วรรณฤดี อิสรานุวัฒน์ชัย เลขาธิการมูลนิธิเพื่อการประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพ (HITAP)
"Wellcome Trust ให้ความสำคัญเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องกับการวิจัยที่สามารถสนับสนุนการตัดสินใจในระบบสุขภาพได้โดยตรง การประเมินเทคโนโลยีด้านสุขภาพ (HTA) เป็นกระบวนการนำหลักฐานเชิงประจักษ์ไปสู่นโยบายที่ใช้งานได้จริง และมีศักยภาพสูงในการยกระดับการตัดสินใจ ตลอดจนทำให้ระบบสุขภาพมีความเป็นธรรม มีประสิทธิภาพ และยั่งยืนยิ่งขึ้น ผมจึงรู้สึกยินดีเป็นอย่างยิ่งที่ Wellcome สามารถให้การสนับสนุน HITAP และองค์กรพันธมิตรในโครงการวิจัยที่น่าตื่นเต้นนี้ เพื่อร่วมกันยกระดับงาน HTA ในกลุ่มประเทศที่มีรายได้น้อยและปานกลาง"
Dr. Tom Drake หัวหน้างานด้านเศรษฐศาสตร์สาธารณสุข กองทุนเวลคัม (Wellcome Trust)
"การสร้างระบบ HTA ของเราเอง หมายความว่า สปป.ลาว จะสามารถตัดสินใจด้านการดูแลสุขภาพโดยอาศัยหลักฐานเชิงประจักษ์ที่ตั้งอยู่บนความเป็นจริงทางเศรษฐกิจและสังคม รวมถึงรูปแบบการเกิดโรคของประเทศเราเอง แทนที่จะต้องพึ่งพากรอบแนวคิดจากภายนอกที่ถูกออกแบบมาเพื่อบริบทอื่น เรื่องนี้มีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะจะช่วยให้ผู้ป่วยและชุมชนของเรา โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบางและกลุ่มชาติพันธุ์ ได้รับการดูแลสุขภาพที่มีคุณภาพสูง สอดคล้องกับความต้องการ และเป็นระบบที่พวกเขาสามารถเชื่อมั่นและพึ่งพาได้ในระยะยาว"
Prof. Mayfong Mayxay อธิการบดีมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์สุขภาพ สปป.ลาว
ผลผลิตทั้งหมดจากโครงการ ไม่ว่าจะเป็นชุดเครื่องมือ (Toolkits) กรอบการกำกับดูแล และผลงานตีพิมพ์ทางวิชาการที่ผ่านการประเมินโดยผู้ทรงคุณวุฒิ จะได้รับการเผยแพร่ให้เข้าถึงได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย ในฐานะสินค้าสาธารณะระดับโลก (Global Public Goods) ทั้งนี้ ข้อมูลความคืบหน้าและทรัพยากรต่าง ๆ จะเผยแพร่ผ่านแพลตฟอร์ม SAPPHIRE ซึ่งจะทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางหลักของโครงการนี้ ควบคู่ไปกับเว็บไซต์ของ HITAP
ศึกษารายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่
เกี่ยวกับ HITAP
มูลนิธิเพื่อการประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพ (Health Intervention and Technology Assessment Program Foundation: HITAP) เป็นองค์กรวิจัยอิสระที่ตั้งอยู่ในประเทศไทย มีรากฐานการทำงานที่เข้มแข็งในระดับภูมิภาคและมีเครือข่ายความร่วมมือในระดับสากล มุ่งมั่นในการสร้างและประยุกต์ใช้หลักฐานเชิงประจักษ์เพื่อสนับสนุนการกำหนดนโยบายและการจัดลำดับความสำคัญด้านสุขภาพ ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ hitap.net
เกี่ยวกับ UHEP
หน่วยงานเพื่อหลักฐานและนโยบายสุขภาพ (Unit for Health Evidence and Policy: UHEP) ตั้งอยู่ภายใต้มหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์สุขภาพ สปป.ลาว เป็นหน่วยงานหลักระดับชาติในการพัฒนาระบบ HTA ในสปป.ลาว โดยทำงานประสานความร่วมมืออย่างใกล้ชิดกับกระทรวงสาธารณสุข สปป.ลาว
เกี่ยวกับ Wellcome Trust
Wellcome Trust สนับสนุนงานด้านวิทยาศาสตร์เพื่อแก้ไขปัญหาสุขภาพเร่งด่วนที่ทุกคนกำลังเผชิญ โดยให้การสนับสนุนการวิจัยเพื่อการค้นพบองค์ความรู้ใหม่ด้านสิ่งมีชีวิต สุขภาพ และความเป็นอยู่ที่ดี พร้อมทั้งมุ่งจัดการกับความท้าทายด้านสุขภาพระดับโลก 3 ประการ ได้แก่ สุขภาพจิต โรคติดเชื้อ และสภาพภูมิอากาศกับสุขภาพ
Wellcome เป็นองค์กรการกุศลระดับโลกที่มุ่งทำงานเพื่อสร้างอนาคตที่ประชากรทุกคนจะได้มีสุขภาพที่ดียิ่งขึ้น เรามีความมุ่งมั่นที่จะทุ่มงบลงทุนกว่า 1.6 หมื่นล้านปอนด์เพื่อสานต่อพันธกิจนี้ในช่วงปี 2022 ถึง 2032 กองทุนนี้ให้การสนับสนุนงานวิจัยใหม่ ๆ เพื่อรับมือกับความท้าทายด้านสุขภาพระดับโลก ใน 3 ด้านหลัก ได้แก่ สุขภาพจิต โรคติดเชื้อ ตลอดจนเรื่องสุขภาพและสภาพภูมิอากาศ
เราให้ความสำคัญกับวางวิสัยทัศน์ล่วงหน้าในระยะยาว กล้าที่จะเผชิญความเสี่ยง และพร้อมสนับสนุนแนวคิดที่ยิ่งใหญ่ท้าทาย ทั้งยังร่วมผลักดันให้เกิดการตัดสินใจบนพื้นฐานของข้อมูลเชิงประจักษ์ (Evidence-informed) ซึ่งจะช่วยส่งเสริมทั้งด้านวิทยาศาสตร์และสุขภาพ นอกจากนี้ เรายังเชื่อมโยงวิทยาศาสตร์เข้ากับวิถีชีวิตของผู้คนผ่านการเสวนาสาธารณะ การถ่ายทอดเรื่องราว และประสบการณ์ทางวัฒนธรรม ซึ่งรวมไปถึง “Wellcome Collection” พิพิธภัณฑ์และห้องสมุดที่เปิดให้เข้าชมฟรี เพื่อบอกเล่าเรื่องราวการสำรวจด้านสุขภาพทั้งในอดีต ปัจจุบัน และอนาคต
องค์กรความร่วมมือ
สำนักงานองค์การอนามัยโลก (WHO) ประจำประเทศอียิปต์, National Institute for Medical Research ประเทศแทนซาเนีย และ ARC Institute ประเทศอินโดนีเซีย
โครงการนี้ได้รับทุนสนับสนุนจากกองทุนเวลคัม (Wellcome Trust) (รหัสทุนสนับสนุน: 350197/Z/26/Z)
ขอข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
ภารดี ตั้งแต่ง ([email protected]; [email protected])