หลายภาคส่วนร่วมระดมความคิดเรื่องความเชื่อมโยงระหว่าง “การเงิน” และ “ห่วงโซ่อุปทาน” ของสินค้าสุขภาพ สร้างความร่วมมือระดับภูมิภาคเพื่อความมั่นคงทางสุขภาพ ในวาระที่กรุงเทพฯ เป็นเจ้าภาพการประชุมประจำปี IMF–ธนาคารโลก
กรุงเทพฯ – วันที่ 12 ตุลาคม 2569 สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) และมูลนิธิเพื่อการประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพ (HITAP) ร่วมจัดเวทีเสวนานโยบายระดับภูมิภาค “Financing Resilient Health Systems: Strategic Procurement, Supply Chain Resilience, and Regional Collaboration” (การเงินเพื่อระบบสุขภาพที่ยืดหยุ่น: ยุทธศาสตร์การจัดซื้อจัดหา การฟื้นตัวอย่างรวดเร็วของห่วงโซ่อุปทาน และความร่วมมือระดับภูมิภาค) ณ โรงแรม Radisson Blu Plaza กรุงเทพฯ ในโอกาสที่ประเทศไทยเป็นเจ้าภาพการประชุมประจำปี IMF-World Bank Group Annual Meetings 2026 โดยได้รับการสนับสนุนจากสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) และสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.)
โควิด-19 ได้สอนให้พวกเราทั่วโลกรู้ว่า เมื่อวิกฤตสุขภาพมาถึง สิ่งที่ประชาชนต้องการที่สุดไม่ใช่เพียงโรงพยาบาล แต่คือ “ยา วัคซีน และเวชภัณฑ์จำเป็น” ที่ต้องมีเพียงพอ ทันเวลา ในราคาที่ระบบการเงินรับไหว
เวทีเสวนานี้ได้เชิญตัวแทนจากกระทรวงการคลัง กระทรวงสาธารณสุข หน่วยงานภาครัฐอื่น ๆ ผู้แทนจากประเทศสมาชิกอาเซียน พันธมิตรด้านการพัฒนา ภาควิชาการ และภาคประชาสังคม มาร่วมหารือว่าประเทศต่าง ๆ จะเสริมความเข้มแข็งของระบบสุขภาพ และรับประกันการเข้าถึงเวชภัณฑ์ที่จำเป็นในยามวิกฤตอย่างทันท่วงทีได้อย่างไรโดยได้รับเกียรติจาก นายแพทย์สุภโชค เวชภัณฑ์เภสัช หัวหน้าผู้ตรวจราชการกระทรวงสาธารณสุข กล่าวเปิดงาน และชี้ให้เห็นความท้าทายและความสำคัญของความร่วมมือระดับภูมิภาค
รับมืออย่างไรเมื่อเกิดวิกฤต: ประสบการณ์หน้างานสู่การวางนโยบาย
Colleen Daniels ผู้แทนจากองค์กรแพทย์ไร้พรมแดน (MSF) ร่วมแบ่งปันประสบการณ์การตอบสนองเมื่อเกิดสถานการณ์ฉุกเฉิน รวมถึงแนวทางการเตรียมความพร้อม และการส่งมอบเวชภัณฑ์ที่จำเป็นในพื้นที่ที่เกิดเหตุวิกฤต
จากนั้นจึงได้เปิดเวทีเสวนาเพื่อร่วมกันสำรวจว่ารัฐบาลและพันธมิตรจะร่วมกันแก้จุดอ่อนเรื่องการเตรียมความพร้อม “ก่อน” เกิดวิกฤตได้อย่างไร จะประสานเป้าหมายด้านสุขภาพควบคู่ไปกับข้อจำกัดด้านการคลังอย่างไร และจะใช้พลังของความร่วมมือเพื่อผลักดันการเตรียมความพร้อมนี้ให้เป็นรูปธรรมอย่างยั่งยืนได้อย่างไร
เวทีเสวนานี้ดำเนินรายการโดย Mark Landry จากสำนักงานองค์การอนามัยโลก (WHO) ประจำประเทศไทย ร่วมด้วย Jennifer Asman กองทุนเพื่อเด็กแห่งสหประชาชาติ (UNICEF) ภูมิภาคเอเชียตะวันออกและแปซิฟิก Mikael Garnier-Lavalley จากกองทุนรับมือโรคระบาด (the Pandemic Fund) และ ศ.นพ.วินัย วนานุกูล จากโครงการการริเริ่มการจัดหายาต้านพิษในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (iCAPS) และโครงการยาต้านพิษแห่งชาติ โรงพยาบาลรามาธิบดี
ข้อค้นพบสำคัญ: แต่ละวิกฤตต้องการมาตรการที่แตกต่างกัน
มานิต สิทธิมาตร และ ชญาพัช ราชาตัน จาก HITAP นำเสนอภาพรวมจุดเปราะบางของห่วงโซ่อุปทานและแนวทางการจัดซื้อจัดหา และรายงานผลสำรวจออนไลน์ก่อนการประชุม ซึ่งสะท้อนว่าผู้เกี่ยวข้องมีความต้องการที่จะสร้างความร่วมมือระดับภูมิภาคอย่างชัดเจน
ในช่วงการเปิดอภิปราย ซึ่งดำเนินรายการโดย ชลัญธร โยธาสมุทร ผู้อำนวยการสำนักหลักประกันสุขภาพระหว่างประเทศ สปสช. และ Saudamini Dabak หัวหน้าฝ่ายการต่างประเทศจาก HITAP ผู้เข้าร่วมเห็นพ้องว่าวิกฤตแต่ละประเภทต้องการนโยบายตอบสนองที่ต่างกัน หากแต่ละประเทศใช้ชุดนิยามและการจัดหมวดหมู่ร่วมกัน (common taxonomy) อาจก่อให้เกิดประโยชน์สูงขึ้น พร้อมเน้นย้ำว่าต้องแก้จุดอ่อนของระบบสุขภาพ “ในยามปกติ” ควบคู่ไปด้วย โดยเฉพาะในประเทศรายได้ต่ำและปานกลาง (LMICs) ซึ่งยังคงมีความท้าทายในเรื่องการเข้าถึงเวชภัณฑ์สุขภาพที่จำเป็นและบริการสุขภาพปฐมภูมิ
การเงิน-ความไว้วางใจ-ความร่วมมือ คือกุญแจสำคัญรับมือวิกฤต
ผู้เข้าร่วมประชุมได้ย้ำถึงความสำคัญของ การเงินการคลังที่ยั่งยืน ความมุ่งมั่นทางการเมือง ความไว้วางใจ และความรับผิดชอบ-ตรวจสอบได้ รวมถึงการประสานงานที่ดีขึ้นระหว่างผู้เกี่ยวข้องที่มีบทบาทและศักยภาพต่างกัน นอกจากนี้ยังได้หารือถึงโอกาสในการส่งเสริมความร่วมมือระดับภูมิภาค เช่น การจัดซื้อจัดหาและการผลิตร่วมกัน และการใช้ผลการประเมินของหน่วยงานกำกับดูแลอื่น ๆ ประกอบการพิจารณา (regulatory reliance) เพื่อให้เวชภัณฑ์เข้าถึงประชาชนได้เร็วขึ้น โดยเฉพาะท่ามกลางพลวัตโลกที่เปลี่ยนไป ซึ่งมีเสียงเรียกร้องให้ผู้เกี่ยวข้องทำงานใกล้ชิดกันมากขึ้น
Ian Milimo จากโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (UNDP) เป็นผู้นำการหารือในหัวข้อเรื่อง “ก้าวต่อไป” โดยเน้นการแลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์ระหว่างกัน
ปิดท้ายด้วยการกล่าวสรุปโดย ดร.ภญ.วลัยพร พัชรนฤมล รองเลขาธิการ สปสช. ได้เน้นความสำคัญของการกำหนดลำดับความสำคัญในระดับประเทศ ภูมิภาค และโลก การต่อยอดจากกลไกที่มีอยู่ และการเสริมธรรมาภิบาลและความรับผิดชอบที่ตรวจสอบได้ เพื่อให้มั่นใจว่าจะนำทรัพยากรไปใช้อย่างคุ้มค่า เพื่อประโยชน์ของประชาชน พร้อมเชิญชวนผู้เข้าร่วมการประชุมสร้างเครือข่ายและประสานความร่วมมือกันต่อไปหลังจบงาน
เวทีสนทนานี้เป็นส่วนหนึ่งของ โครงการเสริมสร้างความมั่นคงด้านการจัดหายาจำเป็นของประเทศไทย (Strengthening Thailand’s Essential Medicine Supply Security: STEMSS) ของ HITAP โดยจะนำผลจากการหารือไปจัดทำรายงานและข้อเสนอเชิงปฏิบัติ เพื่อสนับสนุนความร่วมมือระดับภูมิภาคในการจัดซื้อจัดหา และการเข้าถึงยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพอื่น ๆ โดยมุ่งเสริมความยืดหยุ่นของระบบสุขภาพ และรักษาความต่อเนื่องของบริการสุขภาพที่จำเป็นสำหรับประชาชน
เกี่ยวกับ HITAP
มูลนิธิเพื่อการประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพ (HITAP) เป็นหน่วยงานวิจัยที่ทำงานร่วมกับกระทรวงสาธารณสุขและหน่วยงานด้านสุขภาพของไทย รวมถึงพันธมิตรระดับนานาชาติ เพื่อสร้างองค์ความรู้เชิงประจักษ์ เสริมสร้างศักยภาพ และพัฒนาเครือข่าย เพื่อสนับสนุนการกำหนดนโยบายสุขภาพ
ทีมประสานงานกับสื่อมวลชน
ELVE (ฝ่ายสื่อสารองค์กร HITAP): [email protected]
